Waterketens

Samenwerking in 49 regio’s

Het geheel van drinkwaterproductie, riolering en rioolwaterzuivering noemen we de waterketen. Hieronder vallen:

  • waterproductie (drinkwaterbedrijven en individuele waterwinning);
  • waterverbruik (huishoudens, bedrijven en instellingen);
  • inzameling en transport van afvalwater (gemeentes en waterschappen);
  • rioolwaterzuivering (waterschappen).

Waterketen in beeld

https://waterketeninbeeld.geoatlas.nl/app/map/1

Samenwerken aan Water

De koepelorganisaties van de waterschappen, gemeentes (VNG) en drinkwaterbedrijven (Vewin) hebben voor het verbeteren van de waterketen een projectorganisatie ingesteld: Samenwerken aan Water. De partijen werken in 49 regio’s samen op het gebied van operationele taken.

De Staat van Ons Water

De koepels monitoren het succes van de maatregelen in de regio’s. De voortgang ervan staat in De Staat van Ons Water, dat de minister van Infrastructuur en Waterstaat ieder jaar in mei aanbiedt aan de Tweede Kamer.

https://www.onswater.nl/onderwerpen/de-staat-van-ons-water

Stuurgroep DRAB (drinkwater-, riolering- en afvalwaterbeleid)

De stuurgroep DRAB is het ambtelijk overleg van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, provincies, gemeentes, waterschappen en drinkwaterbedrijven op het gebied van stedelijk waterbeheer.

Kennis en innovatie

Innovatie is van groot belang in de waterketen. Innovatie helpt om de uitvoering beter en goedkoper te maken. Ook kennis is belangrijk. STOWA, RIONED en KWR zijn de kennisinstellingen in de waterketen. De waterschappen werken samen met deze kennisinstellingen en maken gebruik van hun kennis bij de uitvoering van hun werk.

Visie op de waterketen

De waterschappen, gemeentes en drinkwaterbedrijven werken de komende jaren aan een visie op de waterketen. In die visie gaat het om waterkwaliteit, wateroverlast, doelmatigheid, duurzaamheid en de kwetsbaarheid van de waterketen.

https://iplo.nl/thema/water/nieuws-water/2024/visie-waterketen-vastgesteld/

Visie op de waterketen vastgesteld

Gepubliceerd op 19 december 2024

In het bestuurlijk overleg Water van woensdag 11 december 2024 hebben het Rijk, provincies, waterschappen, drinkwaterbedrijven en gemeenten de ‘visie op de waterketen’ vastgesteld. De visie biedt een inventarisatie van de ontwikkelingen die de komende decennia op de partijen in de watersector afkomen.

Gedeelde uitdagingen

De grootste uitdagingen zijn onder meer de aanhoudende bevolkingsgroei en druk op de openbare ruimte, nieuwe verontreinigingen, klimaatverandering, de noodzaak om circulair en klimaatneutraal te worden en het tekort aan drinkwaterbronnen. Onvermijdelijk vragen deze uitdagingen om forse extra investeringen. Het visiedocument beschouwt de verschillende opgaven integraal vanuit de volledige waterketen, en vormt een stap om de samenwerking op deze uitdaging te versterken.

Verdiepingsvragen

De partners die de visie hebben opgesteld, constateren dat de capaciteit bij de marktpartijen en op de arbeidsmarkt krap is. Ze zijn daarover in gesprek met marktpartijen. Bij het opstellen van de visie spraken de partners ook veel over strategische ontwikkelingen die om verdere verdieping vragen. Het gaat dan om onderwerpen als het meer circulair en energieneutraal worden van de watersector, het concreter inzetten op reductie van emissies vanuit de waterketen, en het veilig en duurzaam afkoppelen van meer schoon regenwater.

Intensiever samenwerken

De belangrijkste conclusie van het visietraject is dat er veel goed gaat. De partners borgen het huidige kwaliteitsniveau van de samenwerking en willen de afgesproken, wettelijk vastgelegde ambities waarmaken. Intensievere samenwerking binnen de waterketen kan hierbij helpen. Tegelijkertijd blijft, naast de acute opgaven, aandacht nodig voor meer systeem- en organisatie-overstijgende oplossingen. Voor deze verdieping gaan de partijen een ontwikkelagenda opstellen: een combinatie van langetermijnonderzoek en implementatie.

Bron: Unie van Waterschappen (verwijst naar een andere website)

DE WATERKETEN IS HET CIRCULAIR PROCES VAN:

  • Inname van grond- en oppervlaktewater
  • Produceren en leveren van drinkwater en industriewater
  • Gebruik van drinkwater en industriewater
  • Inzamelen en afvoeren van gebruikt water in combinatie met
    overtollig regenwater
  • Het transporteren en zuiveren van stedelijk afvalwater
  • Het gezuiverde water hergebruiken of lozen
  • Het gebruiken van duurzame en bij voorkeur circulaire hulpstoffen
  • Het terugwinnen van energie en grondstoffen
  • Het verwerken van reststoffen
    (bedrijven zuiveren, hergebruiken en lozen zelf ook afvalwater)

BETROKKEN
PARTIJEN:

  • Gebruikers
    (inwoners/bedrijven)
  • Drinkwaterbedrijven
  • Gemeenten
  • Waterschappen
  • Rijkswaterstaat
  • Provincies
  • Rijk

VISIE
Wat willen we bereiken in een veranderende omgeving?
WAARDE VAN DE WATERKETEN
Drinkwater, riolering en rioolwaterzuivering hebben zich vooral in de vorige eeuw
ontwikkeld. Volksgezondheid stond daarbij centraal: voldoende en betrouwbaar
drinkwater kunnen gebruiken en afvalwater zodanig verwerken dat inwoners en gebruikers
niet in aanraking komen met bacteriën en virussen in ontlasting. Ook de verwerking van
overtollig regenwater uit dorpen en steden speelde een belangrijke rol. Deze ontwikkeling
heeft een enorme verbetering opgeleverd van de volksgezondheid, de fysieke leefomgeving en het milieu.

UITVOERINGSCAPACITEIT MARKT
De investeringsopgave ten aanzien van rioolwaterzuiveringen zal de komende jaren oplopen
tot circa twee miljard euro per jaar. De huidige capaciteit van de Nederlandse markt bedraagt naar schatting 300-500 miljoen euro per jaar. De huidige capaciteit van de markt sluit dus niet aan bij de vraag. Binnen de waterketen concurreren de riolering, zuivering en drinkwater met elkaar om de beschikbare uitvoeringscapaciteit in de markt. Met andere woorden: een tekort in de markt voor rioolwaterzuivering heeft ook effect op de markt voor projecten voor rioolvervanging en drinkwater.
Daarnaast vragen de energietransitie en waterveiligheidsopgaven ook veel capaciteit van het uitvoerend bedrijfsleven. Al deze opgaven vissen min of meer in dezelfde vijver van de uitvoeringscapaciteit van marktpartijen. Anno 2024 is sprake van schaarste op de arbeidsmarkt en is de capaciteit van het uitvoerend bedrijfsleven niet gemakkelijk op te schalen. Dit zorgt ervoor dat als er al technische oplossingen zijn, deze niet gegarandeerd maakbaar zijn. Dit knelpunt bij de uitvoering van ambities in de waterketen komt veelvuldig terug in de visie, strategie en uitvoeringsagenda.

Regenwater

Wij hanteren de volgende voorkeursvolgorde voor de verwerking van regenwater:

  • Opvangen, bewaren en benutten, bijvoorbeeld
    als bron voor zoetwater.
  • Tijdelijk bergen en infiltreren.
  • Tijdelijk bergen en vertraagd afvoeren:
  • Bovengronds
  • Direct naar oppervlaktewater
  • Regenwaterriool
  • Gemengd riool

Gesloten kringlopen

Digitalisering en datagedreven werken

We zien de afgelopen jaren veelbelovende
ontwikkelingen. Denk bijvoorbeeld aan:

  • De introductie en implementatie van het Gegevenswoordenboek Stedelijk Waterbeheer (GWSW). Het is nu in één slag mogelijk om gegevens te bundelen van meerdere gemeenten, die lozen op dezelfde rioolwaterzuivering. Die gegevens kunnen weer digitaal met GIS in beeld worden gebracht. Zie ook: https://waterketeninbeeld.geoatlas.nl/app/map/1.
  • CoP Afvalwaterprognoses – samen naar inzicht voor sturing. In de waterketen werkt de CoP afvalwaterprognoses vanaf 2018 aan een nieuwe praktijk; een programmatische samenwerking tussen Informatiehuis water en STOWA, waarbij een netwerk van betrokken waterschapsprofessionals de kern vormt. Dit levert relevant resultaat waarmee de uitvoeringspraktijk direct beter wordt. In 2025 start de derde fase van dit programma met de titel ‘Inzicht voor sturing’. samenwerken aan dataen informatie vormen de basis voor verbetering. Zie ook:
    http://www.afvalwaterprognoses.nl
  • Drinkwaterbedrijven en waterschappen ontwikkelen Digital Twins om het
    functioneren van hun systemen te simuleren en daarmee handvatten te krijgen voor optimalisatie ervan.
  • Waterschap Vechtstromen heeft door het combineren van vele databronnen zogenaamde gevelcontroles van 186.000 bedrijven uitgevoerd, waaruit zij een selectie van 220 bedrijven hebben kunnen maken, die door directe of indirecte lozingen grote invloed kunnen hebben op de waterkwaliteit