Zo zorgt Vitens voor betrouwbaar en betaalbaar drinkwater
Vitens levert 24/7 betrouwbaar en betaalbaar drinkwater aan 5,8 miljoen klanten, een voorwaarde voor gezondheid en welzijn. Dit is niet vanzelfsprekend. Door factoren als klimaatverandering en bevolkingsgroei staat ons drinkwater steeds meer onder druk. Willen we drinkwater voor de toekomst veiligstellen, dan moet het roer om. Onze ambitie: elke druppel duurzaam in 2030.
Dagelijks water winnen, zuiveren en leveren
Jaarlijks produceren we bijna 360 miljard liter drinkwater voor onze 5,8 miljoen klanten in Overijssel, Gelderland, Utrecht, Friesland en Flevoland. We winnen, zuiveren en leveren 24 uur per dag, 7 dagen per week. Dat water onttrekken we hoofdzakelijk uit grondwaterbronnen op onze 110 winlocaties. Het opgepompte water zuiveren we vervolgens in onze productielocaties en brengen we via ons 50.000 kilometer lange distributienet bij de klant.
Betrouwbaar drinkwater staat onder druk
Nederland heeft misschien wel het beste kraanwater ter wereld. En daar zijn we trots op. Dat dit drinkwater dagelijks schoon uit de kraan stroomt lijkt vanzelfsprekend, maar dat is het niet. Bevolkingsgroei, economische ontwikkelingen, de energietransitie en weersextremen als gevolg van klimaatverandering zetten het watersysteem onder druk en zorgen voor waterschaarste. Steeds verdergaande vervuiling tast de kwaliteit van drinkwaterbronnen aan.
Ons doel: elke druppel duurzaam in 2030
Deze uitdagingen vragen om een watertransitie. Daarmee bedoelen we dat we anders moeten gaan denken over hoe we water vasthouden, hoe we omgaan met bronnen, hoe we water winnen en zuiveren, maar ook over de manier waarop we met z’n allen drinkwater gebruiken. Met onze strategie Elke druppel duurzaam in 2030 werken we toe naar een duurzaam watersysteem.
Positieve impact op mens en natuur
Als drinkwaterbedrijf kijken we hoe we de negatieve impact van onze activiteiten op mens en natuur zoveel mogelijk kunnen beperken, en onze positieve impact kunnen vergroten. Bijvoorbeeld door onze CO2-uitstoot te beperken, eigen energie op te wekken en reststoffen te hergebruiken. En daarnaast door natuurinclusief te bouwen en de natuur ecologisch te beheren.
Werken aan een duurzaam watersysteem doen we niet alleen, maar samen met onze partners. We bundelen de krachten met onze stakeholders, zoals overheden, landbouw- en natuurorganisaties, en andere drinkwaterbedrijven.
Duurzaam watergebruik door onze klanten
Ook onze klanten spelen een belangrijke rol bij een duurzame watervoorziening. Samen zoeken we naar manieren om duurzamer met drinkwater om te gaan. We geven tips voor waterbesparing en het opvangen en benutten van regenwater. Zo verminderen we de druk op het watersysteem.
Met onze zakelijke klanten kijken we naar hergebruik van gezuiverd afvalwater. Met een circulair watersysteem beperken we niet alleen het gebruik van schoon drinkwater, maar voorkomen we ook verontreiniging door het lozen van afvalwater.
Met z’n allen zijn we tot grootse dingen in staat. We moeten alle kennis, kunde, vakmanschap en energie laten stromen om deze uitdaging aan te gaan. Elke druppel duurzaam in 2030. Wij geloven dat het kan.
Lees meer over:
Water maken Klimaatverandering Waterkwaliteit Waterkwantiteit Onze samenwerkingspartners
Natuur en drinkwater: altijd met elkaar verbonden
Kraanwater is een natuurproduct. Hoe schoner onze omgeving en de natuur, hoe minder we het drinkwater hoeven te zuiveren. En door duurzaam met drinkwater om te gaan, hoeven we minder grondwater op te pompen. Dat oppompen willen we bovendien doen met zo weinig mogelijk impact op de natuur. Het doel: een watersysteem dat in balans is.
Vitens maakt van grondwater drinkwater. Dit grondwater halen we uit prachtige natuurgebieden. Deze gebieden noemen we waterwingebieden. Grondwater is van zichzelf al behoorlijk schoon, want het water is door de natuur al gefilterd. We hoeven dit water daarom minder te zuiveren. Er komt dus bijna ‘bronwater’ uit jouw kraan.
Drinkwater is onderdeel van de waterkringloop
Al het water en drinkwater in de wereld staat met elkaar in verbinding. Dat komt omdat water steeds een rondreis maakt. Dit noemen we de waterkringloop. Zo verandert de waterdamp boven zee in regen, regen in grondwater, en daar maakt Vitens drinkwater van. Uiteindelijk belandt dat drinkwater weer in het riool, stroomt naar rivieren, en uiteindelijk naar zee. Dan is de cirkel weer rond.
Filter Nul: de bodem als eerste zuivering
Ons drinkwater sijpelt eerst als regen in de grond in één van de waterwingebieden van Vitens. Het kan wel honderden jaren duren voordat dit regenwater in een diepe bron terechtkomt. In die tijd gaat het regenwater door verschillende grondlagen heen. Het zand van deze lagen filtert het grondwater. Deze eerste zuiveringsstap noemen we ook wel Filter Nul. Hierdoor is het grondwater schoner dan bijvoorbeeld oppervlaktewater, zoals rivieren. Het is belangrijk dat we de waterwingebieden zo schoon en gezond mogelijk houden. Want hoe gezonder de natuur, hoe schoner de bodem en het grondwater. We hoeven het water zo minder te zuiveren.
Vitens als natuurbeheerder voor gezonde natuurgebieden
Vitens beheert 110 waterwingebieden. Een aantal hiervan is opengesteld voor publiek. Deze gebieden hebben allemaal een uniek karakter. Zo beheren we gebieden met bossen, heide, ecologische akkers en struikgewassen. Wij vinden dat een winning nooit een negatief effect mag hebben op de natuur. We monitoren goed wat het gevolg is van een waterwinning en passen ons beleid aan als dat beter is voor de natuur.
Positieve impact op natuur
We nemen onze taak als natuurbeheerder serieus. En we willen dat onze activiteiten een positieve impact hebben. Voor elk gebied kijken we hoe we de natuur een handje kunnen helpen. Hierbij laten we de natuur zoveel mogelijk haar gang gaan. Dit noemen we ecologisch natuurbeheer.
Waar mogelijk bouwen we natuurinclusief, waarbij onze productielocaties opgaan in de omgeving en we ruimte maken voor groen. We planten bomen en beschermen dieren. We maaien weinig, zodat de kruiden in het gras voor insecten kunnen bloeien.
Grote biodiversiteit zorgt voor meer balans
Deze inspanningen verhogen de kans op meer biodiversiteit in een gebied. Een gebied met een hoge biodiversiteit heeft veel soorten dieren en planten. Dit is voor een waterwingebied essentieel. De biodiversiteit houdt de natuur in balans. Die balans zorgt ook voor een gezonde bodem, en dus schoon grondwater. Een ander voordeel is dat de natuur met een hoge biodiversiteit zich beter aan klimaatverandering kan aanpassen.
Grondwaterkwaliteit staat onder druk
De afgelopen jaren staat de grondwaterkwaliteit onder druk. Dit komt onder andere door verontreiniging van de natuur, bodem en het grondwater. Dit gaat om ongewenste stoffen die niet in de natuur en het drinkwater horen. Denk aan: medicijnresten, mest, bestrijdingsmiddelen en chemicaliën. Door deze vervuiling tast het bodemleven aan. Het gevolg is dat er steeds meer zuiveringsstappen nodig zijn om goed drinkwater te maken.
Klimaatverandering zorgt voor minder grondwater
Ook klimaatverandering heeft invloed op het maken van drinkwater. We hebben steeds meer te maken met langere perioden van droogte, afgewisseld door hevige regenbuien. De droge perioden zorgen ervoor dat regen het grondwaterpeil op de hoge zandgronden niet aanvult. Hierdoor daalt het grondwaterpeil. Het gevolg is dat we minder grondwater hebben om drinkwater van te maken. Bij hevige regenbuien verdwijnt het meeste water direct in het riool en wordt via greppels afgevoerd. Het water heeft dan geen tijd om in de bodem te trekken. We moeten dus proberen zoveel mogelijk water vast te houden zodat het wel de grond in kan zakken.
Ons doel: elke druppel duurzaam
Ons doel is om zo min mogelijk water op te pompen. Als samenleving is het nodig om duurzamer met drinkwater om te gaan. En al het water dat we oppompen, willen we duurzaam winnen. Ook Vitens kijkt naar mogelijkheden om water te besparen. Dit doen we bijvoorbeeld door afvalwater te hergebruiken en regenwater op te vangen. Zo werken we aan een circulair watersysteem. Ook jij kan een steentje bijdragen door duurzamer met water om te gaan.
Samen naar een duurzaam watersysteem
Vitens streeft ernaar om zoveel mogelijk met partners samen te werken aan een duurzaam watersysteem. Bijvoorbeeld met boeren om bestrijdingsmiddelen te verminderen. Of met Staatsbosbeheer om een natuurgebied te herstellen. Ook gaan we langetermijnsamenwerkingen aan, zoals de Blauwe Agenda, waarin we proberen de natuur van de Utrechtse Heuvelrug te herstellen. Deze samenwerkingen zijn essentieel voor voldoende drinkwater in de toekomst.
Zo maakt Vitens drinkwater
Voordat drinkwater uit de kraan komt, heeft het al een heel traject afgelegd. We pompen water diep onder de grond op. En wat niet in het drinkwater thuishoort, filteren we uit dat ruwe grondwater. Uiteindelijk leveren we het gezuiverde kraanwater bij jou thuis. Deze kerntaken doen we zoveel mogelijk met een positieve impact op mens en natuur.
Dagelijks drinkwater naar 5,8 miljoen klanten
Jaarlijks maken we meer dan 360 miljard liter drinkwater. Dit water transporteren we via bijna 50.000 kilometer aan distributieleidingen naar onze 5,8 miljoen klanten in vijf provincies: Friesland, Overijssel, Gelderland, Flevoland en Utrecht. Voordat dit water bij jou uit de kraan stroomt, heeft het al een heel traject afgelegd.
We winnen water uit grondwaterbronnen
Het drinkwater dat Vitens maakt, komt voor het grootste deel uit grondwaterbronnen. Deze bronnen bevinden zich op tientallen tot honderden meters diepte. Ons grondwater pompen we op in 110 waterwingebieden. Deze gebieden liggen in of dicht bij natuurgebieden, in landbouwgebieden of midden in de stad. Het water dat bij onze jou uit de kraan stroomt, komt altijd uit een waterwingebied zo dicht mogelijk in de buurt.
Zuivering door natuurlijk filter én in productiebedrijven
Grondwater is ooit als regenwater of vanuit rivieren de bodem ingesijpeld. Tijdens die reis heeft de bodem het water al voor een groot deel gezuiverd. De zand- en kleilagen in de bodem werken namelijk als natuurlijk filter. We noemen dat Filter Nul. Daardoor is grondwater van zichzelf al erg schoon.
Na de winning uit de grond transporteren we het water naar een van onze 100 productiebedrijven voor de zuivering. De extra zuiveringsstappen hier zijn nodig om natuurlijke stoffen als kalk, ijzer en mangaan en eventuele verontreinigingen uit het water te halen. Ons grootste productiebedrijf staat in het Friese Spannenburg. Daar zuiveren we jaarlijks 25 miljard liter drinkwater.
Het belang van goede waterkwaliteit
Het liefst maken we ons drinkwater van grondwater van goede kwaliteit. Want hoe schoner de bron, hoe eenvoudiger de zuivering. Zo houden we de prijs van het drinkwater laag, besparen we energie en zorgen we voor positieve impact voor mens en natuur. Diverse ontwikkelingen bedreigen de waterkwaliteit. Samen met anderen werkt Vitens aan schone bronnen en een duurzaam watersysteem.
Goede waterkwaliteit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid
Zorg voor een goede waterkwaliteit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Rijkswaterstaat controleert het water langs de kust en op de grote rivieren, kanalen en meren. Waterschappen zijn verantwoordelijk voor regionale wateren en de provincie voor de kwaliteit van grondwater. Bij de kwaliteitscontrole kijken ze naar de ecologische en chemische kwaliteit van het water. De eisen voor goede waterkwaliteit zijn vastgesteld in de Europese Kaderrichtlijn Water, de KRW.
Vitens monitort voortdurend en neemt waar nodig actie
Ook Vitens volgt de waterkwaliteit bij elke stap in het maken van drinkwater. We monitoren voortdurend bij onze winlocaties en kijken naar ontwikkelingen rond onze bronnen. Wanneer we mogelijke verontreinigingen signaleren, proberen we de bron daarvan op te sporen.
Zo voorkomen we waterschaarste
Zoet water wordt steeds schaarser. Dat is onder meer een probleem voor onze drinkwatervoorziening. Waterbesparing, verduurzaming en een circulair watersysteem zijn nodig voor voldoende waterbeschikbaarheid. Samen met anderen werken we aan het beter vasthouden van water.
Voldoende zoet water is essentieel
Met ‘waterkwantiteit’ bedoelen we de beschikbare hoeveelheid zoet water in een gebied. Slechts 1 procent van al het water op aarde is zoet, de rest zout. Zoet water is essentieel voor bijvoorbeeld de drinkwaterproductie, natuur en landbouw. De waterkwantiteit in een gebied hangt onder meer af van de hoeveelheid wateraanvoer van neerslag en rivieren en het watergebruik.
Waterkwantiteit staat onder druk
Door klimaatverandering, bevolkingsgroei en economische ontwikkelingen staat de waterkwantiteit onder druk. Het uitblijven van neerslag zorgt voor minder wateraanvoer in de bodem. Tegelijkertijd is in droge periodes de watervraag extreem hoog. Op piekmomenten was het waterverbruik van onze klanten de afgelopen jaren soms wel 70 procent hoger dan normaal.
Risico op watertekort en meer verontreiniging
Een tekort aan zoet water kan ervoor zorgen dat er niet meer voldoende water is voor elke functie. Gevolg daarvan is bijvoorbeeld dat Vitens de waterwinning in een gebied moet stopzetten of dat agrariërs hun gewassen niet meer kunnen besproeien. Bovendien heeft een lage waterkwantiteit gevolgen voor de waterkwaliteit. Hoe kleiner de hoeveelheid water, hoe hoger de concentraties verontreinigingen.
Waterschaarste tegengaan door water te bufferen
Om waterschaarste tegen te gaan, moeten we water beter vasthouden. Het watersysteem in Nederland is nu ingericht op het zo snel mogelijk afvoeren van water. Dat moet plaatsmaken voor een systeem waarin we het water dat valt zo lang mogelijk bufferen. Hierdoor kan het rustig de bodem insijpelen en kan het grondwatersysteem zich herstellen.
Vitens zet in op water als eeuwige bron
Vitens zet samen met onder andere provincies en waterschappen stappen voor het beter vasthouden van water voor natuur, landbouw en drinkwater. Een voorbeeld hiervan is Panorama Waterland. Hierin onderzoeken we de mogelijkheid voor het creëren van een eeuwige bron op de Sallandse Heuvelrug. Door water vast te houden en functies te combineren of juist te scheiden, zal er nooit meer waterschaarste in een gebied zijn.
Verbruikers helpen we bewuster en zuiniger te worden
Ook onze klanten spelen een rol bij het tegengaan van waterschaarste. Bijvoorbeeld door duurzamer met drinkwater om te gaan. Concrete voorbeelden van duurzaam omgaan met drinkwater zijn minder lang douchen, regenwater gebruiken voor de tuin of een bespaarknop op het toilet. Ook is Vitens een project gestart met de installatie van slimme meters. Daarmee helpen we klanten eveneens bewuster en zuiniger met drinkwater om te gaan.
Watervriendelijke woningen als uitgangspunt
Verder willen we bijdragen aan innovaties in de woningbouw. Watervriendelijk bouwen moet het uitgangspunt worden in Nederland. Bijvoorbeeld door huizen standaard uit te rusten met systemen om regenwater of gerecycled drinkwater te gebruiken voor tuin, toilet en ander laagwaardig verbruik.
Lees meer over:
Hoe je duurzaam met drinkwater kunt omgaan Watervriendelijk bouwen
Waterkennis 