Strategie en principes

Strategie – Leidende principes
Voldoende gezond drinkwater blijven leveren en afvalwater hygiënisch betrouwbaar inzamelen en
verwerken.

We houden vast aan grootschalige, collectieve voorzieningen.

Om doelmatig te kunnen werken, voldoende capaciteit en kennis te hebben voor beheer en controle, nieuwe eisen/wensen landelijk snel invulling te kunnen geven en voldoende bouwcapaciteit te hebben voor renovatie en nieuwbouw, houden we vast aan de huidige grootschalige voorzieningen voor drinkwaterproductie en afvalwaterzuivering. Als zich lokaal betere maatwerkoplossingen voordoen, dan benutten we die. En we staan open voor innovatie voor daadwerkelijke, effectieve verbetering van aanleg, beheer en onderhoud van systemen.

In het belang van volksgezondheid en milieu staat de continuïteit van het functioneren van de waterketen staat voorop.

De waterketen is een kritische maatschappelijke voorziening. Het uitvallen van onderdelen van de waterketen kan grote maatschappelijke gevolgen hebben. De drinkwatervoorziening is bestempeld als een vitaal proces. De rioolwaterzuivering is bestempeld als kwetsbare infrastructuur. Naast drinkwaterbedrijven moeten ook gemeenten en waterschappen eind 2024 gaan voldoen aan de aangepaste Wet beveiliging netwerk- en informatiesystemen (Wbni). De continuïteit van de bedrijfsvoering van de waterketen is een randvoorwaarde in onze strategie. Wij werken samen om de risico voor de continuïteit zo klein mogelijk te houden. Wij zetten bijvoorbeeld in om zo snel mogelijk te voldoen aan de verplichtingen die voortkomen uit Wbni, met name met het oog op de procesautomatisering.

Het beperken van de emissies in de waterketen

Schoner effluent in het belang van de waterkwaliteit
Schoon water is het uitgangspunt voor het ontwerp en beheer van de rioolwaterzuiveringen. Wij passen de rioolwaterzuiveringen in NL stap-voor-stap aan, zodat het effluent maximaal bijdraagt aan het realiseren van de KRW-doelstellingen en het effluent voldoet voor het verwijderen van nutriënten en microverontreinigingen van de EU richtlijn stedelijk afvalwater. Hierbij passen de waterschappen technieken toe die ook maximaal bijdragen aan het verwijderen van risicovolle, industriële stoffen (best beschikbare techniek). Bij een afweging tussen extra zuiveren of minder energie gebruiken, kiezen we in principe voor het zuiveren (gezondheid/leefomgeving). De hele waterketen gebruikt minder dan 0,5% van het totale energieverbruik in Nederland.

Een bronaanpak bij risicovolle stoffen
Bedrijven passen het voorzorg principe toe om risicovolle verontreiniging te voorkómen. Zij passen dit principe toe op zeer zorgwekkende stoffen (ZZS), prioritaire stoffen uit de KRW en stoffen met een PMT waarde (permanent/mobiel/toxisch) groter dan 0,5. Bedrijven brengen de emissie zo snel mogelijk tot nul terug. Omdat de PMT waarde een indicator is, die niet gebaseerd is op uitgebreid risico onderzoek, kan een bedrijf op basis van gedegen, onafhankelijk testonderzoek mogelijk bewijzen dat de PMT waarde lager/veiliger ligt.

De vervuiler betaalt
Wij gaan uit van producentenverantwoordelijkheid en passen het kostenveroorzakersbeginsel toe (vervuiler betaalt). Dat betekent dat zuiveringskosten deels te verhalen zijn op producenten en leveranciers in de farmacie en cosmetica.

Grip op lozingen van bedrijfsafvalwater
De grip op lozingen van bedrijfsafvalwater op de riolering moet beter. Wij werken samen aan een toezicht en handhaving op bedrijfsmatige lozingen op de riolering, zodat nadelige effecten voor het functioneren van de riolering, gemalen en de rioolwaterzuivering tot het verleden behoort.

Gemeenten en waterschappen maken gezamenlijk keuzes over verwerking huishoudelijk afvalwater in het buitengebied Het effluent van individuele afvalwaterbehandelingsinstallaties (IBA’s) is in de praktijk niet altijd van voldoende kwaliteit als gevolg van een beperkter zuiveringsrendement dan voorzien. Gemeenten en waterschappen bepalen de voorkeurslozingsroute voor huishoudelijk afvalwater en de voorwaarden waaronder het afvalwater kan worden geloosd/ verwerkt.

Regenwater verwerken en benutten met een maximale bijdragen aan de waterketen en het water
en bodem systeem

Oog voor elke druppel regenwater
Water is van nature circulair. Door verontreiniging en snelle afvoer in Nederland (zo ontworpen) beperken we de gebruiksmogelijkheden. Door sterke reductie van verontreiniging en beter bergen/ vasthouden van neerslag creëren we nieuwe mogelijkheden. Dat betekent dat we regenwater zoveel mogelijk lokaal verwerken (geen regendruppel de straat uit). Wij benutten regenwater zoveel als mogelijk voor de aanvulling van het grondwater, de beregening van tuinen en groenvoorzieningen en laagwaardig gebruik in landbouw en industrie. Elke druppel telt! Een voorwaarde is wel dat het afstromend regenwater van voldoende kwaliteit is om te gebruiken en/of terug te brengen in het milieu.
Wij hanteren de volgende voorkeursvolgorde voor de verwerking van regenwater:
▪ Tijdelijk bergen (vasthouden) en gebruiken
▪ Tijdelijk bergen en infiltreren
▪ Tijdelijk bergen en vertraagd afvoeren:

Bovengronds
Direct naar oppervlaktewater
Regenwaterriool
Gemengd riool

Doelmatigheid

Doelmatigheid: Uitvoeringskracht investeringen

Gezamenlijk programmering investeringen RWZI’s De capaciteit en uitvoeringskracht bij de overheid, de advies- en ingenieursbureau’s en het uitvoerend bedrijfsleven is begrensd en vormt een belemmering voor grootschalige investeringen in de RWZI’s. Daarom werken wij op landelijke schaal programmatisch samen met elkaar en met de markt bij de voorbereiding en uitvoering van investeringen.

Gezamenlijke inzet op de arbeidsmarkt
‘Werk in de watersector is een beroep met toekomst. Menselijk kapitaal is cruciaal!’ Wij werken samen om de uitdagingen in de arbeidsmarkt voor professionals in de waterketen het hoofd te bieden.

Gezamenlijke inkoop hulpstoffen

Wij zetten in op gezamenlijke inkoop voor chemicaliën van het zuiveringsproces van drinkwater en afvalwater.

Doelmatigheid: Benutten kansen digitalisering waterketen
We zetten in op verdergaande standaardisatie en digitalisering. We zetten in standaardisering (zoals GWSW voor stedelijk waterbeheer en Damon voor waterschappen) om optimaal informatie te kunnen delen, bundelen en analyseren en daarmee ook te kunnen werken aan optimalisatie van ketens. We zetten online monitoring in een veilige vorm in om een actueel beeld te hebben van het functioneren van systemen en daarmee beter te kunnen sturen en sneller in te kunnen grijpen in risicovolle situaties.

Doelmatigheid: Voldoende ruimte boven en onder de grond
Strategisch grondbeleid
Het uitbreiden van RWZI’s om de kwaliteit van het effluent verder te verbeteren, meer afvalwater te verwerken, renovatie uit te kunnen voeren, waterhergebruik vorm te geven en terugwinnen van energie en grondstoffen mogelijk te maken, vraagt om bovengrondse ruimte. Deze ruimte is zeker in de stedelijke gebieden niet altijd aanwezig. Gemeenten en waterschappen zetten actief grondbeleid in op de benodigde ruimte te waarborgen.

Regie in de ondergrond
De ruimte in de ondergrond in de gebouwde omgeving is beperkt. Er is ruimte nodig voor het verzwaren van het elektriciteitsnetwerk en warmtenetten. Bij vervanging van oude gemengde rioolstelsels, kiezen gemeenten als dat ruimtelijk mogelijk is voor het vervangen door een vuilwaterriool en opvang/berging van regenwater in de openbare ruimte. Als dat niet mogelijk is wordt gekozen voor de aanleg van een gescheiden systemen, waarbij regenwater en afvalwater niet wordt vermengd. Gemeenten voeren actieve regie op aanleg- en vervanging werkzaamheden kabels en leidingen in de ondergrond.

Duurzaamheid

Duurzaamheid: Reststromen benutten: de maatschappelijke waarde van effluent
Benutten maatschappelijke waarde effluent
Het sluiten van de kringloop voor water is richtinggevend voor het ontwerp en de dimensionering van (nieuwe) afvalwater transportsystemen en zuiveringen. Het effluent van de RWZI heeft een maatschappelijke waarde. Water is onze meest kostbare grondstof en gaat bij systeemkeuzes voor op andere grondstoffen die uit afvalwater kunnen worden gewonnen. Het uitgangspunt is om effluent maximaal te benutten. Door al het afvalwater slim her te gebruiken (zo veel mogelijk op dezelfde plaats terugbrengen met de oorspronkelijke kwaliteit) kunnen we effecten op grote schaal realiseren.
Hierbij hanteren wij effluent-ladder:

Aanvulling van regionaal watersysteem
Lozingen van effluent naar het afvoerend hoofdwatersysteem worden zoveel mogelijk voorkomen. Als er in het winterhalfjaar niet voldoende afvoer- en bergingscapaciteit aanwezig is in het regionaal watersysteem, dan zorgen wij voor een specifieke afvoermogelijkheid in het najaar en de winter.
Infiltreren in de bodem om het grondwatersysteem aan te vullen, als infiltratie- en bergingscapaciteit dat toelaat.
Benutten voor laagwaardig gebruik in landbouw of industrie
Benutten voor hoogwaardig gebruik
Duurzaamheid: Van afval naar grondstof
Handelen als producent
Afvalwater bevat waardevolle grondstoffen. De meest waardevolle grondstof is water. Het gebruiken van water uit effluent heeft prioriteit. Na het benutten en gebruiken van water kunnen andere grondstoffen worden gewonnen uit afvalwater. De meest waardevolle producten zijn fosfor, cellulose, alginaat, bioplastics en biomassa. Het maken van grondstoffen vraagt wel om het handelen als producent van producten. De kwantiteit en kwaliteit van de producten moet verzekerd zijn om een goede afzetmarkt te kunnen vinden.