Veilig drinkwater is cruciaal voor mens en dier. De kwaliteit van ons drinkwater is heel hoog. De kosten om de kwaliteit van drinkwater op peil te houden nemen toe. Dit door meer instroom van pesticiden, medicijnen, lozingen, fosfaat, stikstof vanuit de landbouw in het oppervlakte water en later ook in het grondwater.
De kwaliteit van het Nederlandse oppervlaktewater moet worden verbeterd. Daar zijn de waterschappen op allerlei manieren mee bezig.
Standpunt:
Een goede kwaliteit van het water in sloten en plassen is van levensbelang.
Niet alleen voor de gezondheid van de mens, maar ook van de natuur. Waterschappen hebben de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in het verbeteren van de waterkwaliteit. We blijven hier hard aan werken, maar ook landbouw, industrie, het Rijk en inwoners zijn aan zet.
De waterschappen zijn verantwoordelijk voor de waterkwaliteit in de kleinere wateren. Rijkswaterstaat is verantwoordelijk voor de grotere wateren zoals de Rijn en de Maas.
Kaderrichtlijn Water
De kwaliteit van het oppervlaktewater in Nederland moet aan bepaalde milieukwaliteitsnormen voldoen. Die zijn vastgelegd in de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). De KRW stelt kaders waaraan het oppervlaktewater in Europa in 2027 moet voldoen.
Vervuiling van het water
Er zijn veel verschillende oorzaken waardoor het water nog niet overal schoon genoeg is. Denk aan riooloverstorten, lozingen van bedrijven, illegale lozingen, maar ook de afbraak van veenbodem of voedselrijke kwel kunnen invloed hebben. Soms wordt de waterkwaliteit beïnvloed door aanwezigheid van veel karpers of exotische rivierkreeften. De Nederlandse land- en tuinbouw is ook een oorzaak van vervuiling van het water. De belangrijkste probleemstoffen zijn nutriënten (voedingsstoffen), zware metalen en gewasbeschermingsmiddelen. Daarnaast vormen medicijnresten een steeds groter probleem. Hetzelfde geldt voor microplastics en PFAS.
> Ga voor meer gedetailleerde informatie naar het Waterkwaliteitsportaal
> Bezoek voor gedetailleerde cijfers het Compendium voor de Leefomgeving
Drugslozingen
De waterschappen zijn blij dat het Rijk extra geld beschikbaar stelt om synthetisch drugsafval te verwijderen. Waterschappen zijn verplicht om schade aan het oppervlaktewater zoveel mogelijk te voorkomen en beperken. Dit is onderdeel van de algemene zorgplicht. Door drugslozingen op het riool of oppervlaktewater kan een rioolwaterzuiveringinstallatie (rwzi) ontregeld raken en in het ergste geval stil komen te liggen. Door deze verbeterde financiële regeling kan milieuschade aan bodem, grond en oppervlaktewater beter worden voorkomen. Er kan immers sneller gesaneerd worden. Ook als er geen schuldige of verantwoordelijke voor de drugsafvaldumping kan worden aangewezen.
Hoe verbeteren de waterschappen de waterkwaliteit?
De waterschappen werken op een aantal manieren aan de verbetering van de waterkwaliteit. Zo zuiveren zij het rioolwater op de rioolwaterzuiveringsinstallaties (rwzi’s) voordat het in het oppervlaktewater terechtkomt. Bedrijven moeten aan lozingseisen voldoen voordat zij hun afvalwater in de rivieren mogen lozen. Hier moeten zij een vergunning voor aanvragen. Handhavers van de waterschappen controleren of deze bedrijven zich wel aan de lozingsnormen van hun vergunning houden.
Wat doet de Unie van Waterschappen?
De Unie van Waterschappen brengt mogelijkheden om de waterkwaliteit te verbeteren in kaart en beïnvloedt de totstandkoming van landelijk beleid. We brengen het belang van een goede waterkwaliteit voor de maatschappij onder de aandacht van het publiek en de politiek.
Rioolwaterzuiveringsinstallaties moeten steeds meer onveilige stoffen uit ons drinkwater halen. Waterschappen zijn via de kaderrichtlijn Water verplicht om het water te zuiveren.
In Nederland waren waterschappen reeds in de Middeleeuwen verantwoordelijk voor het waterbeheer. De Nederlandse regering droeg in de jaren negentig de verantwoordelijkheid voor het zuiveren van afvalwater op aan de bestaande waterschappen en koos in het kader van de Richtlijn Stedelijk Afvalwater voor verwijderingspercentages per gebied. Vijfentwintig regionale waterschappen zuiveren anno 2011 het stedelijk afvalwater en zorgen ervoor dat ze in hun regio minstens 75% van de hoeveelheid stikstof en fosfor uit het afvalwater verwijderen.
In 1990 bedroeg de rioleringsgraad 96%.[21] Deze steeg tot 99,6% in 2008 door verdere inspanningen in het kader van de richtlijn stedelijk afvalwater. In 2006 werd 78% van de hoeveelheid stikstof en 82% van de hoeveelheid fosfor uit het afvalwater verwijderd.[22]
De Europese Unie maakt een onderscheid tussen kwetsbare en niet kwetsbare gebieden. Nederland past net zoals Vlaanderen overal de strengere normen voor kwetsbare gebieden toe. De richtlijn stedelijk afvalwater werd in de Nederlandse wetgeving opgenomen in het lozingsbesluit stedelijk afvalwater van de Wet verontreiniging oppervlaktewateren, de Wet Milieubeheer en in het Lozingenbesluit Afvalwater Huishoudens. Op 22 december 2009 werd de bestaande wetgeving rond het waterbeleid grotendeels samengevoegd in de Waterwet, die onder andere invulling geeft aan de kaderrichtlijn water.
In verband met de Coronacrisis in Nederland worden door de waterschappen in de zuiveringsinstallaties wekelijks metingen verricht om de lokale mate van besmetting door het SARS-CoV-2 virus aan te tonen. Er wordt gekeken of de metingen vaker kunnen plaatsvinden. De monsters moeten overal vandaan naar het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu voor analyse. Daarbij gaat het om 24-uurs monsternames. Met speciale apparatuur wordt er 24 uur lang elk uur een monster genomen. Van al deze monsters wordt vervolgens een analyse gemaakt. Met deze methode wordt voorkomen dat de meting slechts een momentopname is.[23] Het onderzoek van het rioolwater wordt ook als extra onderzoek voor de nationale drugsmonitor (NDM) ingezet.[24]
Over het Informatiehuis Water
Het Informatiehuis Water faciliteert de uitwisseling van betrouwbare data over de Nederlandse waterkwaliteit, waterveiligheid en droogte.
Het Informatiehuis Water is een samenwerkingsprogramma van de waterbeheerders van Nederland: de waterschappen, de provincies en Rijkswaterstaat.
Ons verhaal
Tot 2011 kostte het de waterbeheerders van Nederland (Rijkswaterstaat, 21 waterschappen en 12 provincies) heel veel energie en moeite om samen overzichtelijke en eenduidige informatie te creëren voor de Europese Kaderrichtlijn Water. Zowel de jaarlijkse update als de 6-jaarlijkse rapportage aan de Europese Unie in Brussel was een enorme klus.
Dat was aanleiding voor Rijkswaterstaat, het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de regie- en uitvoeringsorganisatie Het Waterschapshuis om het Informatiehuis Water op te zetten (*).
Het doel van dit samenwerkingsprogramma: regie voeren over de diverse datastromen, de Aquo-standaard inzetten als middel om eenduidige informatie te creëren en het faciliteren van diverse applicaties om de gegevensverzameling en rapportages te ondersteunen.
Het Informatiehuis Water werd opgericht op 1 januari 2011 en heeft in de afgelopen jaren haar nut bewezen. Tegenwoordig zijn wij een belangrijke, ondersteunende partner voor waterbeheerders bij de uitwisseling van eenduidige en betrouwbare data over de Nederlandse waterkwaliteit, waterveiligheid en droogte en het creëren van landelijke beelden.
(*) Tegenwoordig wordt het samenwerkingsverband bestuurd door vertegenwoordigers van Rijkswaterstaat, het IPO (namens de provincies) en de Unie van Waterschappen (namens de waterschappen). Het Waterschapshuis heeft een adviserende en faciliterende rol.
Onze visie
Waterbeheerders zijn verantwoordelijk voor de kwaliteit, beschikbaarheid en veiligheid van water en andere organisaties en burgers dragen hieraan bij. Zij kunnen hiervoor continu beschikken over eenduidige en betrouwbare waterinformatie. Het Informatiehuis Water maakt die op een eenvoudige en efficiënte manier toegankelijk.
Onze missie
Wij ontzorgen waterbeheerders en beleidsmakers bij het uitwisselen van waterinformatie.
Hoe doen we dat?
Lees:Dit doen we | Informatiehuis Water (ihw.nl)
Het Informatiehuis Water is geen broneigenaar van data en geeft geen duiding of waardering aan informatie, maar geeft de informatie feitelijk weer.
Onze ambitie
Wij willen binnen de watersector de onbetwiste en centrale facilitator van waterinformatie zijn!
Waterkennis 