Samenvatting …………………………………………………………………………………………….. 2
- Inleiding……………………………………………………………………………………………. 5
- Op weg naar een duurzame drinkwatervoorziening Fryslân ………………………. 6
2.1. De bron ………………………………………………………………………………………. 6
2.2. Bescherming van de bron ………………………………………………………………… 7
2.3. Duurzaamheid ………………………………………………………………………………. 8 - Hoeveel water is er nodig …………………………………………………………………… 11
3.1. Drinkwatervraag ………………………………………………………………………….. 11
3.2. Waterbesparing …………………………………………………………………………… 12
3.3. Verzilting …………………………………………………………………………………… 12
3.4. Reserves …………………………………………………………………………………… 13
3.5. Totaal ………………………………………………………………………………………. 13 - Aanvullende strategische voorraden ……………………………………………………. 14
4.1. Omvang ……………………………………………………………………………………. 14
4.2. Zoekgebied ASV ………………………………………………………………………….. 14
4.3. Bescherming ASV ………………………………………………………………………… 16
4.4. Gedetailleerde ASV-gebieden met globale beschermingsgebieden ……………… 16
4.5. Adaptieve aanpak ………………………………………………………………………… 18 - De Waddeneilanden ………………………………………………………………………….. 19
- Uitvoering ……………………………………………………………………………………….. 19
6.1. Besluitvorming en procedures …………………………………………………………. 19
6.2. Realisatie…………………………………………………………………………………… 19
6.3. Evaluatie en monitoring …………………………………………………………………. 20
Bijlage I Vitens Drinkwater Randvoorwaarden …………………………………………… 21
Bijlage II Verziltingsfactoren …………………………………………………………… 22
Bijlage III Uitvoeringsprogramma …………………………………………………….. 23
SAMENVATTING
De drinkwaterstrategie Fryslân 2050 is een gezamenlijke strategie van provincie Fryslân en Vitens. Hierin wordt beschreven op welke wijze de drinkwatervoorziening in Fryslân voor de toekomst wordt veiliggesteld en hoe toekomstige ontwikkelingen worden vormgegeven. Onder meer vanwege de toenemende druk op de ondergrond door bodemenergiesystemen, is landelijk de afspraak gemaakt om in 2020 Aanvullende Strategische Voorraden (ASV) voor de drinkwatervoorziening aan te wijzen.
De bron
Fryslân heeft een grote voorraad schoon, zoet grondwater. Dit zoete grondwater is de eerste keuze voor de productie van drinkwater in de drinkwaterstrategie Fryslân 2050. Op de Waddeneilanden kan de inzet van andere bronnen mogelijk aan de orde komen. Inzet van andere bronnen wordt onderzocht en landelijke ontwikkelingen worden gevolgd. Bij het ontwikkelen van een nieuwe winning wordt rekening gehouden met de grondwaterbalansen (aan- en afvoer van grondwater) en worden alternatieven meegenomen in de afweging.
De bescherming van de bron
In het kader van de Structuurvisie Ondergrond zal bij de uitvoering van de drinkwaterstrategie het huidige beschermingsbeleid van provincie Fryslân worden geëvalueerd en bestendig worden gemaakt voor de toekomst.
Duurzaamheid
Gezamenlijke ambitie
Duurzame winningen moeten tot in lengte van jaren kunnen voorzien in voldoende water van een goede kwaliteit. Ze liggen op de meest duurzame plekken in het watersysteem, met ruim voldoende water en een zo klein mogelijk omgevingseffect. Er is draagvlak in de omgeving en ze dragen zo mogelijk bij aan de kwaliteit van de leefomgeving en biodiversiteit.
Drinkwatervraag
In de afgelopen jaren is de drinkwatervraag in Fryslân sterk toegenomen (18% in 8 jaar). Om goed in te kunnen spelen op deze ontwikkelingen moet de drinkwaterproductie hierop zijn voorbereid. Het aanwijzen en beschermen van aanvullende strategische voorraden (ASV) maakt onderdeel uit van deze voorbereiding. Landelijk is afgesproken dat de ASV’s een stijgende drinkwatervraag conform een worst case scenario moeten kunnen opvangen. Aan de hand van dit scenario is de drinkwatervraag voor 2050 berekend.
Waterbesparing
Waterbesparing is een belangrijk onderdeel van deze drinkwaterstrategie. De Provincie en Vitens werken vanaf 2021 gezamenlijk aan een actieplan voor waterbesparingsmaatregelen. Het effect hiervan is echter zo onzeker dat er voor de berekening van de drinkwatervraag geen rekening mee is gehouden.
Verzilting
De Strategische grondwaterstudie Fryslân (2019) heeft inzicht gegeven in verziltingsrisico’s van drinkwaterbronnen. De totale wincapaciteit waar enig risico op verzilting speelt, is maximaal 24 miljoen m3 per jaar (exclusief de Waddeneilanden). De ontwikkelingen van de verzilting worden iedere drie jaar voor alle Friese winningen in kaart gebracht. Eén van de mogelijke acties bij aanhoudende verzilting is verminderen van de winningscapaciteit van de verziltende winning. Als op basis van een integrale afweging hiertoe wordt besloten, zal nieuwe capaciteit ontwikkeld moeten worden.
Reserves
Voor het veiligstellen van de leveringszekerheid van drinkwater, is het noodzakelijk om reserves in de drinkwatervoorziening in te bouwen. Vanwege de lange doorlooptijd vanaf besluit tot in gebruik name van een nieuwe winning, is de reserve opgebouwd uit verschillende stadia. De nieuw aan te wijzen ASV’s zijn bedoeld voor het opvangen van ontwikkelingen op de langere termijn.
Waterkennis 